પૈસા ફક્ત ગણિત નથી. તે ભાવનાઓ, અનુભવ અને આપણાં વિચારો સાથે ઊંડે જોડાયેલા છે. એટલે જ કોઈ ઓછા આવક છતાં પણ સંપત્તિ સર્જી શકે છે, જ્યારે બીજો વધુ કમાઈને પણ હંમેશા તંગહાલમાં રહે છે. વાત અહીં ચતુરાઈની નથી — વાત છે વ્યવહારની અને માનસિકતાની.
1. દરેક વ્યક્તિને પૈસાની પોતાની સ્ટોરી છે
આપણે પૈસાની સલાહ formal education (શાળાએ) નહીં પણ જીવનમાંથી મેળવીએ છે. કોઈએ ગરીબીમાં ઉછેર લીધો હોય તો તે બચત તરફ વધુ ઝૂકે છે. બીજાએ સંપન્ન પરિબળમાં ઉછેર લીધો હોય તો તે ખર્ચાળ બની શકે છે.
આ જ money blueprint છે – જે આપણા દરેક નાણાકીય નિર્ણયો પાછળ કામ કરે છે.
2. સંપત્તિ તે છે જે દેખાતી નથી
આજકાલ મૂંઝવણ એટલી છે કે આપણે પૈસા ખર્ચવા ને જ “સંપત્તિ” માની લૈએ છીએ — મોટી કાર, બ્રાન્ડેડ કપડાં, લક્ઝરી ટ્રાવેલ.
પણ ખરેખર સંપત્તિ એ છે – જે તમે બચાવો છો. ખર્ચ ન કરેલા પૈસા, એ જ ભવિષ્ય માટેનો ધન છે.
3. સમય અને ધીરજ – સૌથી મોટી તાકાત
Warren Buffett મોટા ભાગના કરોડો રૂપિયા 60 વર્ષની ઉંમર પછી કમાયા. કારણ? તેમણે ઇન્વેસ્ટમેન્ટને સમય આપ્યો.
અમે however, તરત પરિણામ જોઈને ખર્ચવા/બદલવા માટે તત્પર રહીએ છીએ. સંપત્તિ ધીરે બને છે, ઝડપથી નહીં.
4. બચત આવકથી વધુ મહત્વની છે
તમે કેટલું કમાવો છો, એમાંજ ખુશીની ચાવી નથી. તમે કેટલું બચાવો છો એ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે. વધુ આવક હોવા છતાં જો બધું ખર્ચી નાખો તો શું લાભ?
બચત એ તમારી ઈચ્છાઓ પર કાબૂ રાખવાનો અભ્યાસ છે – “હું ખરીદી શકું છું, પણ હું નથી ખરીદતો.”
5. “પુરતું છે” એ સૌથી મોટી શાંતિ છે
લોકો વધારે માંગે છે – વધુ નફો, વધુ મૂડી, વધુ નામ. પણ ઘણી વાર લોકો જે છે તેને જોખમમાં મૂકી આપે છે એ મેળવવા માટે જે જરૂરી જ નથી.
પૈસાની સાચી સમજ એ છે કે, ક્યારે રોકાવું અને કઈ વસ્તુને ‘હા’ કહું.
6. નસીબ અને જોખમને સમજો
ઘણું બધું નસીબ પર આધાર રાખે છે. કોઈ સરળ રીતે સફળ થાય છે તો કોઈ બહુ’ smart હોવા છતાં સંઘર્ષ કરે છે. આ સમજ આપણને નમ્ર અને વ્યવહારુ બનાવે છે.
તમારા માટે શ્રેષ્ઠ નાણાકીય નિર્ણય એ નથી કે જે “સચોટ” હોય, પણ જે તમારા જીવનશૈલી માટે યોગ્ય અને યથાવત રાખી શકાય એવું હોય.
અંતિમ વિચારો: સમજદારી રાષ્ટ્રીય વિચારધારા કરતા વધુ છે
આર્થિક સફળતા માટે MBA કે CA થવું જરૂરી નથી. જરૂરી છે અનુશાસન, ધીરજ અને તમારી પોતાની માનસિકતાને સમજવી.
સંપત્તિ કમાવાની રમત, લોજિકથી વધુ મનોવિજ્ઞાનની રમત છે.
